5. Ahtanuššama áigi (1970–1995)

Paulus Utsi (1918–1975)

Oahpaheaddji

Paulus Utsi

Paulus Utsi. © Per Ola Utsi.

Duodjeoahpaheaddji ja diktačálli

Paulus Utsi lei riegádan Ivgomuotkkis ja su váhnemat ledje boazosápmelaččat geaid geasseorohat lei Norgga bealde Ivgomuotkkis, muhto sii johte dálvái Suoma-Ruoŧa rájá lahka Gárasavvona guvlui. Nuorran sin bearaš šattai fárret lullelii Johkamohkeguvlui go Norgga beallái eai šat beassan johtit eiseválddiid mearrádusaid geažil. Paulus Utsi váccii skuvlla Váikejávrri nomádaskuvllas ja orui maiddái skuvlagoađis. Skuvlla maŋŋá son lei boazovázzin ja boazoreaŋgan. Son lei oahppin sámi álbmotallaskuvllas mii dalle lei Suorssás ja dasto son oahpahii duoji seamma skuvllas Johkamohkkis. Son lei dovddus duojár, diktačálli ja kulturberošteaddji. Maŋŋá go heittii oahpaheaddjivirggis, son lei viššal doallat duodjekurssaid ja maiddái earalágan kurssaid miehtá Sámi.

Paulus Utsi šattai dovdat mo sámi eallin lea váttis go eiseválddiid mearrádusat hehttejit ja váttásmahttet sámi eallima. Ruoŧa sámis lea jogaid dulvadeapmi ele-rávnnji buvttadeapmái garrasit čuohcan sámi eallimii ja máŋgasat leat bággehallan guođđit ruovttubáikkiideaset ja fárret eará báikái.

Vuosttasiid gaskkas čállimin eatnigillii

Paulus Utsi čálii divttaid dan áiggis go sámit morránedje bealuštit gielaset ja kultuvrraset 1960- ja 1970-logus. Paulus Utsi lei okta daid vuosttas sámi girječálliin geat čálligohte iežaset eatnigillii. Son almmuhii guokte diktagirjji: Giela giela (1974) ja Giela gielain (1980) mii almmustuvai maŋŋil su jápmima ja mas su eamit lei mielčállin.

1992:s almmustuvai vel girji man Nils Aslak Valkeapää lea doaimmahan Don čanat mu alccesat. Girjái leat čohkkejuvvon Paulus Utsi divttat, tevnnegat ja govat dan hámis go son ieš daid čálii ja das lea su earenoamáš suopman seailluhuvvon. Su suopman lei davvisámegiela ja julevsámegiela seaguhus ja son anii hui dehálažžan ahte suopmansánit eai galgga jávkat gielas.

Paulus Utsi čálii ohcaleami birra ja sámi eallima, giela ja luonddu birra. Boazu lea dehálaš oassi sámi eallimis ja Paulus Utsis leage boazu okta fáttáin mas čállá. Dás beasat lohkat ja guldalit moadde su eanemus dovddus divttain:

«Goahtoeanan» lea sápmelaččaide ráhkis dikta. Dan leat lávlon jietnaskerrui earet eará Deatnogátte nuorat.


Girjjit

  • Giela giela (1974)
  • Giela gielain (1980)

 

Lassediehtu

Paulus Utsi divttaide lea ráhkaduvvon musihkka: Goahtoeanan. Deatnogátte nuorat

Catarina Utsi: Báze dearvan goahtoeanan. MC

 

Paulus Utsi birra gávnnat maiddái dieđuid báppe:

Wikipedia



 

© Davvi Girji OS 2008